ನ್ಯಾನೋ ಕಾರು ಘಟಕದ ಬೃಹತ್ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ರೈತರ ಮನವೊಲಿಸಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಪಡೆಯುವುದು ಸುಲಭದ ಮಾತು ಎಂದು ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರ ಭಾವಿಸಿತ್ತು. ರೈತರ ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಕಾರಣ ಈ ಬಾರಿ ಸರ್ಕಾರದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ತಲೆ ಕೆಳಗಾಗಿದೆ.

ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಹಿಂದೆ ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾನಂದ್ ತಾಲೂಕಿನ 8000 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾಯಿತು. ಆದರೆ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಭೂಮಿ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಈ ಯೋಜನೆ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿ ರೈತರು ಚಳವಳಿಗೆ ಧುಮುಕಿದರು. ಚಳವಳಿಯ ಅಂಗವಾಗಿ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆದದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪೋಲಿಯೊ ಲಸಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದರು. ವಿಚಲಿತಗೊಂಡ ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ವಾಧೀನತೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಬೇಕಾದುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಚಾರಗಳ ಕುರಿತು 1984ರಿಂದಲೇ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರೈತರ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳೇ ಗೆದ್ದಿವೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಮಹುವಾದಲ್ಲಿ (ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ) ನಿರ್ಮಾ ಕಂಪನಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ರೈತರಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿತು. ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ರೈತರು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬಾರಿ ಸಾನಂದ್‌ನ ಏಳು ಗ್ರಾಮಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಹರಸಾಹಸ ಪಡುತ್ತಿವೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕೃಷಿ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಶೇ. 50ರಷ್ಟು ರೈತರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಶೇ. 16ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಶೇ. 16ರಷ್ಟಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಶೇ. 32ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಅಗತ್ಯ.

ಆದರೆ ರೈತರು ಮಾತ್ರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾನಂದ್‌ನ ಹೀರಾಪುರ ಗ್ರಾಮದ ದಿಲೀಪ್ ರಾಠೋಡ್, “ನನ್ನ ಬಳಿ 70 ಎಕರೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೈತರು ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಆಜ್ಞೆ ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಳೆದು ಕೊಂಡೆನೆಂದರೆ ಜೀವನಾಧಾರವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತೆ” ಎಂದು ಗೋಳಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ದಿಲೀಪ್ ರಾಠೋಡ್ ಒಬ್ಬರ ಕಥೆಯಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಹೀರಾಪುರ, ಕುನ್ವಾರ್, ಗೋಕುಲಪುರ, ರಾಸಿಲಪುರ, ಬೋದ್, ಸಿಯವಾಡ ಮತ್ತು ಚರಲ್‌ನ ಸುಮಾರು 22000 ರೈತರು ಇದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ತಮ್ಮ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ವಶಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸದಿರಲು ಈ ರೈತರು ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರ ತಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ರೈತರು ಜಮೀನು ನೀಡಲು ಒಪ್ಪದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತವು ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾನಂದ್ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಹರಿತ್ ಶುಕ್ಲಾ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರೂ, ರೈತರ ಮನದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿರುವ ಭೀತಿ ಇನ್ನೂ ಮರೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾದ ಭರತ್ ಸಿಂಗ್ ಝಾಲಾ ಹೇಳುವಂತೆ, “ರಾಜ್ಯದ ಶೇ. 70ರಷ್ಟು ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರದೇಶ ನಿರುಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ನರೋದ ಮತ್ತು ವಾಟ್ವಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮರುಭೂಮಿಯಂತಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಇಲ್ಲ. ಈ ಕುರಿತು ಗಮನ ಹರಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಕೇವಲ ರೈತರನ್ನು ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನಾಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸರ್ಕಾರವು ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ತಾಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಹೊರಟಿದೆ.”

ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಹುವಾದಲ್ಲಿಯೂ ಸರ್ಕಾರ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕರಿಗೆ ಸಂದೇಹಗಳಿವೆ. ಹಿರಿಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಜಿಗಣೇಶ್ ಮೇವಾನಿ ಹೇಳುವಂತೆ, “ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿಯ ಸವೆತ ತಪ್ಪಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವೇ ಆರ್‌ಸಿಸಿ ತಡೆಗಳನ್ನು (ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ’ಬಂಧಾರಾ’) ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಇದು ರೈತರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಕಲ್ಸರ್, ನಾಯಿಪ್, ವಂಗರ್, ಪಥಿಯರ್ಕ, ಗುಂಜಾರ್ದ, ದೋಡಿಯಾ, ಮಾಧಿಯಾ, ದೂಧೇರಿ ಮತ್ತು ದುಧಾರ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರ ಜೊತೆ ಚರ್ಚಿಸದೆ ಫಲವತ್ತಾದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಮಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಗೆ ನೀಡಿದೆ”.

ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅವಲೋಕನಕ್ಕಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಹಿಂದೆ ವಜುಭಾಯಿ ವಾಲಾ ಸಮಿತಿ ನೇಮಿಸಿತು. ನಿರ್ಮಾ ಘಟಕದಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ಮತ್ತು ಫಲವತ್ತಾದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಈ ಸಮಿತಿ ಈಗಾಗಲೇ ವರದಿ ನೀಡಿದೆ. ಸರ್ಕಾರವೇ ನೇಮಿಸಿದ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಇನ್ನೇನು ತಾನೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.

ಹಿತೇಶ್ ಅಂಕಲೇಶ್ವರಿಯಾ

ಟಿಎಸ್‌ಐ